first

Ήταν πάντα η Πρωτοχρονιά 1η Ιανουαρίου;

Ιστοριοτρόπως

Ήταν πάντα η Πρωτοχρονιά 1η Ιανουαρίου;

Είμαι σίγουρη ότι οι περισσότεροι θα απαντήσατε σχεδόν αμέσως ναι, μα τι άλλο; Θα υπάρχουν και αυτοί που θα σκέφτηκαν μα τι ερώτηση είναι αυτή!! Φυσικά και την γιορτάζουμε την πρώτη μέρα του πρώτου μήνα του κάθε έτους!... Και θα υπήρχαν και άλλοι που θα μπήκαν σε σκέψεις!!!....

 

Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά δε γιορτάζονταν πάντα έτσι όπως τα γιορτάζει ο σύγχρονος δυτικός κόσμος και φυσικά, ούτε καν στις ίδιες ημερομηνίες που τα γιορτάζουμε σήμερα!!!!!!!

 

Όλα τα ημερολογιακά συστήματα και η μέτρηση του χρόνου είναι επινοήσεις του ανθρώπου.

Χρειάζεται όμως κάτι που να τα συνδέει και αυτό είναι η ύπαρξη κάποιου σημείου αναφοράς. Στο χριστιανικό ημερολόγιο αυτό το κεντρικό σημείο είναι η γέννηση του Ιησού.

Συνδέονται, βεβαίως, με διάφορα αστρονομικά φαινόμενα, και ειδικά με τον ήλιο και τη σελήνη ή τον συνδυασμό των κινήσεών και των δύο, αλλά η Πρωτοχρονιά είναι μια γιορτή που γιορτάζονταν σε κάθε ιστορική περίοδο τελείως διαφορετικές ημερομηνίες, μέχρι να επιβληθεί η 1η Ιανουαρίου.

Λοιπόν,η  ημερολογιακή αρχή της χρονιάς ήταν διαφορετική πολλές φορές σε διάφορες εποχές.

Στο Βυζάντιο, ο αυτοκράτορας είχε τον ρόλο του σαν αντιπρόσωπος του Χριστού και έπρεπε να εκπληρώσει ειδικά καθήκοντα κατά τις μεγάλες θρησκευτικές εορτές που πάντα γιορτάζονταν με ιδιαίτερο πρόγραμμα. Οι Βυζαντινοί γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά τους την 1η Σεπτεμβρίου. Αυτή τη μέρα καθιέρωσε ο Μ. Κωνσταντίνος ως αρχή του έτους, γιατί κάθε χρόνο από εκείνη την ημέρα ξεκινούσε και η περίοδος φορολόγησης των υπηκόων από το κράτος.

Έτσι το νέο οικονομικό έτος των Βυζαντινών αντιστοιχούσε και στο νέο ημερολογιακό έτος που είχε βέβαια κι αυτό την ίδια διάρκεια με σήμερα, δηλαδή περίπου 365 ημέρες. Ακόμη και σήμερα ακόμα στα ημερολόγια στα οποία αναφέρονται και οι θρησκευτικές εορτές η Εκκλησία μας αναφέρει ως αρχή ινδίκτου την 1η Σεπτεμβρίου.

Φυσικά, το ερώτημα είναι γιατι οι Βυζαντινοί σαν χριστιανοί μετρούσαν τον χρόνο από την 1η Σεπτεμβρίου κι όχι από την 25η Δεκεμβρίου, για παράδειγμα, την ημέρα που γεννήθηκε ο Χριστός;

Γιατί, οι Βυζαντινοί δε μετρούσαν το χρόνο από το χρόνο που γεννήθηκε ο Χριστός, παρότι ήταν Χριστιανοί. Αυτό καθιερώθηκε πολύ αργότερα.

Οι Βυζαντινοί είχαν υπολογίσει σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη το πότε δημιουργήθηκε ο κόσμος. Κι έτσι ήδη από τους πρώτους αιώνες συνήθιζαν να χρονολογούν με ένα άλλο σύστημα. Αυτό που εμείς θεωρούμε έτος 1 από τη γέννηση του Χριστού αντιστοιχούσε στους Βυζαντινούς με το έτος 5508 ή 5509 από Κτίσεως Κόσμου. Γιατί θεωρούσαν ότι τόσα χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού δημιουργήθηκε ο κόσμος από το Θεό.

Έτσι,μέχρι το 10ο αιώνα, όποτε και καθορίστηκε η ημερομηνία των Χριστουγέννων, ήταν παράδοση να οργανώνουν δημόσια γιορτή στις 25 Δεκεμβρίου προς τιμήν του θεού Ήλιου.

Κατά τη διάρκεια αυτού του εορτασμού ο αυτοκράτορας εκπροσωπόντας τον θεό Ήλιο, έπαιζε μια παραδοσιακή παντομίμα. Εμφανιζόταν με φωτοστέφανο στο κεφάλι δηλαδή με το αρχικό έμβλημα του θεού Ήλιου. Η γέννηση του Χριστού μέχρι τότε γιορτάζονταν στις 6 Ιανουαρίου.

Εκείνη τη μέρα σε μια από τις αίθουσες ακρόασης του μεγάλου παλατιού, μπροστά σε συγκέντρωση επίσημων, ο αυτοκράτορας έδινε στους νέους αξιωματούχους  τα διπλώματα τους. Ακόμη τα διακριτικά τους και τις εγχάρακτες πλάκες από ελεφαντόδοντο όμοιες με εκείνες που σήμερα είναι γνωστές ως υπατικά δίπτυχα. Οι αξιωματούχοι προετοιμάζονταν για την τελετή αυτή με νηστεία από την προηγούμενη μέρα και  παραλάμβαναν τα διπλώματα τους από τον αυτοκράτορα γονατίζοντας μπροστά του.

months
webandi / Pixabay

Η πρώτη Ιανουαρίου καθιερώθηκε σαν Πρωτοχρονιά μονάχα από τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ.

Συγκαταλέχτηκε ανάμεσα στις πέντε επίσημες γιορτές των Ρωμαίων. Στην αρχή το ρωμαϊκό έτος άρχιζε την πρώτη Μαρτίου και μόνο το 153 π.Χ. άρχισε να θεωρείται Πρωτοχρονιά η 7η Ιανουαρίου, όταν καθιερώθηκε σε αυτήν την ημερομηνία οι ανώτατοι άρχοντες του κράτους να αναλαμβάνουν καθήκοντα τους.

Όμως, η καθιέρωση της 1ης Ιανουαρίου είναι σχετικά πρόσφατη.....

Ευρύτερα αποδεκτή σαν ημερομηνία από τον κόσμο αλλά και τους άρχοντες του λαού, έγινε μόλις τον προηγούμενο αιώνα και αμφισβητήθηκε αρκετές φορές μέχρι να γίνει αυτό.

Το παράδοξο είναι ότι δεν αντιστοιχεί ακριβώς σε κάποιο αστρονομικό φαινόμενο, όπως γίνονταν μέχρι τότε.... Όπως, λόγου χάρη, στη χειμερινή ισημερία στις 22 Δεκεμβρίου, όταν η μέρα αρχίζει να μεγαλώνει και η νύχτα να υποχωρεί. Ούτε, φυσικά, στα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου, ημερομηνία επίσης από την οποία θα μπορούσε να ξεκινά η χρονολόγηση.

Στην πραγματικότητα, η καθιέρωση μάλλον δεν παίζει κανένα ρόλο με το Χριστιανισμό. Η αλήθειά μάλλον βρίσκεται στην αρχαία Ρώμη. Και ειδικά στο ημερολόγιο του Νουμά , του διαδόχου του Ρωμύλου. Σε αυτόν αποδίδεται η προσθήκη του Ιανουαρίου στο δεκάμηνο τότε ρωμαϊκό ημερολόγιο.

Ως 11ος μήνας αφιερώθηκε στον Ιανό, ο οποίος, εκτός των άλλων, θεωρούνταν και θεός κάθε αρχής. Με τη διάσταση αυτή ήταν ζήτημα χρόνου ο τελευταίος μήνας να γίνει πρώτος και η πρώτη μέρα της Πρωτοχρονιάς έως και τις μέρες μας!!!!!

 

wishes
Maialisa / Pixabay