Το θέατρο στη Βυζαντινή Ελλάδα | Mέρος Πρώτο

Τα σπάει

Όταν στα βυζαντινά κέντρα άρχισαν να ατονούν οι παραστάσεις των αρχαίων δραμάτων και κωμωδιών, από τον πέμπτο μ.Χ. αιώνα και μετά επικράτησαν επί της σκηνής και έτερπαν οι από της Ρωμαϊκής εποχής γνωστοί μίμοι, παίζοντας και των αρχαίων κωμικών έργα, αλλά και κωμικές σκηνές εκ του καθ’ ημέρα βίου αναπαριστώντες, με κύρια πρόσωπα ιατρούς, ρήτορες, υπηρέτες, καπήλους και τον μοιχόν.

Η πορεία του θεάτρου, καθορίστηκε μέσα από τη σύγκρουση. Από τη μία η αγάπη και η ανάγκη του κόσμου για θέαμα και από την άλλη η εχθρική στάση της εκκλησίας. Υπερίσχυε η ανάγκη του κόσμου για θέατρο και έτσι μπήκε στην ζωή των Βυζαντινών σαν τρόπος διασκέδασης. Το είδος θεάτρου που αγαπούσε πολύ ο κόσμος και διασκέδαζε με αυτό ήταν το λαϊκό μιμοθέατρο. Μικροί θίασοι από άντρες και γυναίκες, έπαιζαν σ’ ένα ξύλινο πατάρι σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, σε γιορτές και σε παραστατικά έθιμα. Τα σκηνικά και τα κουστούμια τους σε πολλές περιπτώσεις ήταν πλούσια και πολυτελη. Σε αρκετές περιπτώσεις οι γυναίκες εμφανίζονταν στο κοινό χορεύοντας γυμνές σε σκηνές και πισίνες. Η μουσική, τα τραγούδια και οι χοροί, που διάνθιζαν το μιμοθέαμα, θεωρούνταν αισχρά και διεφθαρμένα.

Μια από τις αυτοκρατειρες που διακωμωδουσαν ήταν η Θεοφανω. Η Θεοφανώ (941 – …) ήταν αυτοκράτειρα του Βυζαντίου και σύζυγος δύο αυτοκρατόρων, του Ρωμανού Β’ και, μετά το θάνατό του, του Νικηφόρου Φωκά. Η Θεοφανώ ήταν γυναίκα λαϊκής καταγωγής, κόρη ταβερνιάρη από την Λακωνία. Η Θεοφανώ συμμετείχε στη δολοφονία του πεθερού της Κωνσταντινου Ζ’ Πορφυρογεννητου ο όποιος έθανε από ανεξήγητη ασθένεια το 959 και του πρώτου συζύγου Ρωμανου Β’ (939-963). Στο μέσο επιτυχιών, το 963, ο Ρωμανός Β’ πέθανε αιφνίδια, δηλητηριασμένος από τη σύζυγό του. Οταν έμεινε χήρα παντρεύτηκε τον στρατηγό Νικηφόρο Φωκά, αλλά συνωμότησε λιγα χρόνια μετά, με τον ανηψιό του και τότε εραστή της Ιωάννη Τσιμισκή να τον δολοφονήσουν. Ο Τσιμισκής και η Θεοφανώ σκότωσαν τον Νικηφόρο. Μετά την επικράτηση του Ιωάννη Τσιμισκή, η ενοχή της ήταν τόσο φανερή που ο πατριάρχης Πολύευκτος εξεβίασε το νέο αυτοκράτορα ότι δεν θα τον έχριζε αν δεν απομάκρυνε την Θεοφανώ. Τότε αυτή εξορίστηκε. Δραπέτευσε τότε και οργάνωσε συνωμοσία εναντίον του Τσιμισκή αλλά απέτυχε και την έκλεισαν σε μοναστήρι στην Αρμενία. Αργότερα οι γιοί της Βασίλειος Β’ και Κωνσταντίνος Η’ την επανέφεραν από την εξορία. Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη, ξεχασμένη απ’ όλους.

Όταν στα βυζαντινά κέντρα άρχισαν να ατονούν οι παραστάσεις των αρχαίων δραμάτων και κωμωδιών, από τον πέμπτο μ.Χ. αιώνα και μετά επικράτησαν επί της σκηνής και έτερπαν οι από της Ρωμαϊκής εποχής γνωστοί μίμοι, παίζοντας και των αρχαίων κωμικών έργα, αλλά και κωμικές σκηνές εκ του καθ’ ημέρα βίου αναπαριστώντες, με κύρια πρόσωπα ιατρούς, ρήτορες, υπηρέτες, καπήλους και τον μοιχόν. Η πορεία του θεάτρου, καθορίστηκε μέσα από τη σύγκρουση. Από τη μία η αγάπη και η ανάγκη του κόσμου για θέαμα και από την άλλη η εχθρική στάση της εκκλησίας. Υπερίσχυε η ανάγκη του κόσμου για θέατρο και έτσι μπήκε στην ζωή των Βυζαντινών σαν τρόπος διασκέδασης. Το είδος θεάτρου που αγαπούσε πολύ ο κόσμος και διασκέδαζε με αυτό ήταν το λαϊκό μιμοθέατρο. Μικροί θίασοι από άντρες και γυναίκες, έπαιζαν σ' ένα ξύλινο πατάρι σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, σε γιορτές και σε παραστατικά έθιμα. Τα σκηνικά και τα κουστούμια τους σε πολλές περιπτώσεις ήταν πλούσια και πολυτελη. Σε αρκετές περιπτώσεις οι γυναίκες εμφανίζονταν στο κοινό χορεύοντας γυμνές σε σκηνές και πισίνες. Η μουσική, τα τραγούδια και οι χοροί, που διάνθιζαν το μιμοθέαμα, θεωρούνταν αισχρά και διεφθαρμένα. Μια από τις αυτοκρατειρες που διακωμωδουσαν ήταν η Θεοφανω. Η Θεοφανώ (941 – …) ήταν αυτοκράτειρα του Βυζαντίου και σύζυγος δύο αυτοκρατόρων, του Ρωμανού Β' και, μετά το θάνατό του, του Νικηφόρου Φωκά. Η Θεοφανώ ήταν γυναίκα λαϊκής καταγωγής, κόρη ταβερνιάρη από την Λακωνία. Η Θεοφανώ συμμετείχε στη δολοφονία του πεθερού της Κωνσταντινου Ζ' Πορφυρογεννητου ο όποιος έθανε από ανεξήγητη ασθένεια το 959 και του πρώτου συζύγου Ρωμανου Β' (939-963). Στο μέσο επιτυχιών, το 963, ο Ρωμανός Β' πέθανε αιφνίδια, δηλητηριασμένος από τη σύζυγό του. Οταν έμεινε χήρα παντρεύτηκε τον στρατηγό Νικηφόρο Φωκά, αλλά συνωμότησε λιγα χρόνια μετά, με τον ανηψιό του και τότε εραστή της Ιωάννη Τσιμισκή να τον δολοφονήσουν. Ο Τσιμισκής και η Θεοφανώ σκότωσαν τον Νικηφόρο. Μετά την επικράτηση του Ιωάννη Τσιμισκή, η ενοχή της ήταν τόσο φανερή που ο πατριάρχης Πολύευκτος εξεβίασε το νέο αυτοκράτορα ότι δεν θα τον έχριζε αν δεν απομάκρυνε την Θεοφανώ. Τότε αυτή εξορίστηκε. Δραπέτευσε τότε και οργάνωσε συνωμοσία εναντίον του Τσιμισκή αλλά απέτυχε και την έκλεισαν σε μοναστήρι στην Αρμενία. Αργότερα οι γιοί της Βασίλειος Β' και Κωνσταντίνος Η' την επανέφεραν από την εξορία. Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη, ξεχασμένη απ' όλους.

Posted by Ελληνική Ιστορία και Προϊστορία – Greek History and Prehistory on Mittwoch, 13. September 2017

Διαβάστε το δεύτερο μέρος ΕΔΩ


Facebook Comments
Χρυσάνθη Καραδεμιρτζόγλου

Γεννημένη στο μικρό Μόντε Κάρλο της Ελλάδος (Καβάλα). Πιστεύω και μη, ότι έρχεται στο δρόμο μου το εξετάζω λεπτομερώς. Σκορπιός με ωροσκόπο Υδροχόο (άσχετο αλλά συγκεκριμένο) δεν πιστεύω στην τύχη.